Multimedia

Kto przegląda

W tej chwili stronę przegląda 0 użytkowników i 22 gości.

George Pazis: Victor Serge - niepokorny do końca

Victor Serge

Victor Serge był anarchistą, który opowiedział się po stronie rewolucji rosyjskiej i bolszewików. Później walczył
zarówno przeciwko stalinizmowi, jak i faszyzmowi, dochowując wierności prawdziwym rewolucyjnym tradycjom.
George Paizis przedstawia nam niezwykłe życie Serge’a.

Victor Serge (1880-1947) był jednym z najważniejszych pisarzy rewolucyjnych XX wieku. Pozostawił po sobie bogaty zbiór książek i artykułów, powieści i wierszy, które
dają świadectwo niemal 50-letniej działalności politycznej i zaangażowaniu w kluczowe momenty ruchu socjalistycznego.

Serge zawsze był outsiderem.

Urodzony w Belgii był synem zubożałych rosyjskich uchodźców politycznych. Od 15 roku życia żył samodzielnie. Odrzucił jakąkolwiek postać formalnego wykształcenia i
został drukarzem. Spędził dwa lata w anarchistycznej kolonii w lasach północnej Francji, gdzie poznał śmietankę
ówczesnych anarchistycznych terrorystów i teoretyków. W Paryżu, jako redaktor gazety „l’Anarchie”, przyjął
pseudonim „le rétif”, co znaczy krnąbrny, uparty. Był jednak krytyczny wobec autodestrukcyjnych i izolacjonistycznych tendencji wielu swych towarzyszy,
jak „illegaliści”, których określił jako cierpiących na chęć zbiorowego samobójstwa. W 1912 r. został skazany na 5 lat ciężkich robót za udział w terrorystycznej grupie zwanej „gangiem Bonnota”, która usiłowała walczyć z państwem francuskim metodą terroru indywidualnego. Jednak
rzeczywistą „winą” Serge’a była odmowa współpracy z policją.

Po wyjściu z więzienia w 1917 r. wziął udział w robotniczym powstaniu w Barcelonie. Po jego klęsce uciekł z
powrotem do Francji, gdzie, jako podejrzany o bolszewizm, został internowany na przeszło rok, nim otrzymał zgodę na wyjazd do rewolucyjnej Rosji. Przybył tam w styczniu 1919 r., przyłączył się do bolszewików i brał udział w obronie Piotrogrodu przed wojskami kontrrewolucji. Stało się to
przedmiotem jego niezwykłej powieści "Miasto zdobyte" i zbioru esejów "Rewolucja w niebezpieczeństwie". Kierując
działem publikacji międzynarodowych III Międzynarodówki, współpracował z czołowymi przywódcami rosyjskiego i
międzynarodowego ruchu robotniczego.

To doświadczenie pozwoliło mu przedstawić wnikliwe portrety Lenina, Trockiego i Zinowiewa, a także wielu
poznanych w ogniu walki bojowników. Był także łącznikiem bolszewików z rosyjskim i międzynarodowym ruchem
anarchistycznym i często interweniował u władz radzieckich w sprawie dysydentów, zwłaszcza represjonowanych
przez Czeka.

„Ciążyłem ku ludziom wolnego ducha, rozpalonych pragnieniem służenia rewolucji bez przymykania oczu.
Zaczęła już zyskiwać znaczenie “oficjalna prawda”, co wydawało mi się największą katastrofą, jaką można
sobie wyobrazić”.

Po nieudanym eksperymencie z komuną wiejską Międzynarodówka
wysłała go do Niemiec, gdzie był świadkiem przygotowań Komunistycznej Partii Niemiec (KPD) i Międzynarodówki
do powstania robotniczego 1923 r. i jego klęski. Artykuły Serge’a opisują wpływ, jaki wywierał na
pracowników i ich rodziny ekonomiczny kryzys - osławiona hiperinflacja i ubóstwo - gdy codzienne przetrwanie szerokich mas ludności stało pod znakiem zapytania.

Początki faszyzmu Serge był świadkiem coraz to
nowych aktów zdrady klasy pracowniczej przez partie reformistyczne i spadku ich siły, a także początków faszyzmu.

Wraz z klęską rewolucji niemieckiej i śmiercią Lenina kontrolę nad rosyjską partią komunistyczną przejęli biurokraci. Starzy bolszewicy przeciwstawili się temu. Przywódcą i uosobieniem opozycji, a także głównym celem kampanii oszczerstw był Lew Trocki. Serge szybko opuścił Wiedeń, by włączyć się do walki o duszę rewolucji. Dyskusja
- nie mówiąc już o opozycji - została stłamszona. Drugą stroną represji była korupcja. Do zimy 1927 r. lewicowi opozycjoniści zostali wyrzuceni z partii. Ich dylematem
stało się: pozostać poza partią albo skapitulować, by zapewnić sobie możliwość powrotu.

Plan pięcioletni

W 1928 r. Serge został uwięziony na 3 miesiące, je
go rodzinę prześladowano, a przyjaciół zwolniono z
pracy i pozbawiono możliwości zarobkowania. Był to czas pierwszego planu pięcioletniego, forsownego przemysłowienia industrializacji i wywłaszczenia
mas chłopskich:

„W apogeum światowego kryzysu gospodarczego, stalinowski rząd eksportował produkty rolne po najniższych cenach w celu zgromadzenia rezerw złota, doprowadzając do klęski głodu w całej Rosji”.

Ofiary ludzkie i koszty realizacji planu oznaczały stały wzrost poziomu przemocy i represji. Aby opisać ten okres
obłąkańczej biurokratycznej władzy, ukuł on termin „totalitaryzm”.

Doświadczenie bliskiej śmierci zmieniło bieg życia Serge’a: „Jeżeli udałoby mi się przeżyć, będę musiał
przyśpieszyć i ukończyć książki które zacząłem: muszę pisać, pisać... Myślałem o tym, co chciałbym napisać i
naszkicowałem w myśli plan serii dokumentalnych powieści o tych pamiętnych czasach”. „Powieść dokumentalna”,
ponieważ historyczne opracowania i dziennikarskie reportaże mają swoje ograniczenia: „Tu nie ma wystarczająco
dużo możliwości, aby ukazać ludziom prawdę o ich życiu,
zrekonstruować ich wewnętrzny byt, przeniknąć do głębi ich duszy”. Wraz z 13-letnim synem został zesłany do
gułagu w Orenburgu, niedaleko Kazachstanu. Opisuje te lata wygnania jako czas głodu, pisania, izolacji od rodziny
w Rosji i przyjaciół w Europie.

Mimo ingerencji policji w jego pocztę, rękopisy wysłane do przyjaciół przyniosły mu sławę, która pozwoliła przyjaciołom wszcząć kampanię o jego uwolnienie. Udało im się na wiosnę 1936 r., co pozwoliło mu wyjechać do Francji. Latem tego roku zaczęły się zbrodnicze procesy moskiewskie.

Gdyby do tego czasu pozostał w ZSRR, zostałby zamordowany.

Środek nocy

Dekadę, która po tym nastąpiła,określił jako „środek nocy [dwudziestego] wieku” z faszystami u władzy w
Niemczech i we Włoszech, z lewicą zdominowaną przez stalinizm. Staliniści rozsiewali o nim kłamliwe pogłoski
i denuncjowali przed policją. Był bojkotowany przez socjaldemokratów. Ponieważ nie mógł się utrzymać z pisania,
zajął się korektą. Przyjaciele i rodzina w Rosji zniknęli; towarzysze w Europie zostali zamordowani przez
stalinowskich skrytobójców. Intrygi rosyjskiego agenta doprowadziły Trockiego do zerwania z nim stosunków
politycznych i osobistych. Za protest przeciwko jednemu z procesów moskiewskich jego radziecki paszport
został unieważniony i stał się bezpaństwowcem. Inną palącą sprawą była hiszpańska wojna domowa i zabójczy
wpływ stalin istów na jej przebieg. Bliski przyjaciel Serge’a, lider POUM, [antystalinowskiej partii marksistowskiej w Hiszpanii], Andres Nin, został
zamordowany.

Wybuch wojny

Kiedy wybuchła wojna, Serge miał trudności w znalezieniu
kraju, który chciałby go przyjąć. W końcu, wraz z
synem Vladem, osiedlił się w Meksyku. Przybył kilka
miesięcy po zamordowaniu Trockiego w 1940 r.: „Tak, to jest
po prostu właściwa godzina dla śmierci Starego, najczarniejsza godzina dla klas pracujących: tak jak
w jej najważniejszej godzinie widać było jego największą
przewagę”. Utrzymywał znajomość z wdową po Trockim.
Wspólnie napisali książkę Życie i śmierć Lwa Trockiego. W Meksyku spędził ostatnie lata swego życia, pisząc
Wspomnienia rewolucjonisty, jak również swoją najbardziej znaną powieść: Przypadek towarzysza Tulajeva, luźno opartej na sprawie zabójstwa Siergieja Kirowa. Powieść
kończy się obrazem głęboko ukrytego, stłumionego oburzenia wśród robotników na dole i fałszywego poczucia
bezpieczeństwa rządzących na górze.

Serge zmarł w ubóstwie, z dziurawymi butami na nogach: „Na samym początku nauczyłem się od rosyjskiej inteligencji, że jedyny sens życia leży w świadomym uczestnictwie w tworzeniu historii. Więcej, myślę że jeszcze
głębszą prawdą jest, że należy zawsze aktywnie aprzeciwstawiać się wszystkiemu, co poniża człowieka i
angażować się w każdą walkę wiodącą do jego wyzwolenia i wywyższenia”.

Tłumaczył Michał Wysocki

Tekst ukazał się w październikowym numerze tygodnika "Pracownicza Demokracja"

Społeczność

USRR