Multimedia

Kto przegląda

W tej chwili stronę przegląda 0 użytkowników i 27 gości.

Lew Trocki: Uwaga o teorii. List otwaty do redakcji „Pod Sztandarem Marksizmu“ (1922) [W 76. rocznicę śmierci L.D. Trockiego]

Trocki (1918_

Z okazji przypadającej 21 sierpnia 76. rocznicy zamordowania Lwa Dawidowicza Trockiego publikujemy po raz pierwszy przetłumaczony na język polski artykuł „Uwaga o teorii“.
 
Lew Trocki znany jest jako wybitny teoretyk marksizmu, bohater Rewolucji 1905 roku oraz Wielkiej Socjalistycznej Rewolucji Październikowej, twórca i dowódca Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej, wreszczie jako przywódca opozycji antystalinowskiej i niezłomny bojownik o demokrację radziecką.
 
Nie należy jednak zapominać, że na początku lat 20. - po zwycięstwie w wojnie domowej, ale przed rozpoczęciem walki z biurokracją - Trockiego gorąco zajmowały kwestie szeroko pojętej kultury radzieckiej, począwszy od analizy współczesnych mu kierunków literackich, a skończywszy na zachowaniu w stosunkach zwierzchnik-podwładny.
 
Częścią jego działalności na polu kultury była walka z religijnym wstecznictwem. Trocki piętnował zabobonność, propagował świecką kulturę i światopogląd materialistyczny oraz nadał walce z klerykalizmem ramy organizacyjne, tworząc Stowarzyszenie Bezbożników i przewodząc mu.

O znaczeniu światopoglądu materialistycznego pisał Trocki w publikowanym poniżej artykule, który ukazał się po raz pierwszy w nr 1-2 (1922 r.) czasopisma „Pod Sztandarem Marksizmu“. Miesięcznik ten przez ponad 2 dekady był najważniejszym radzieckim pismem filozoficznym.
 
Pozytywnie o artykule Trockiego wyraził się Włodzimierz Lenin w pracy „O znaczeniu wojującego materializmu“, który ukazał się w nr 3 tego samego pisma. Lenin stwierdził: „O   ogólnych zadaniach  czasopisma „Pod Sztandarem Marksizmu” wszystko, co jest istotne, powiedział już tow. Trocki w nrze 1-2, i powiedział to doskonale.
 
Tow. Lwu Trockiemu - Wieczna Sława!
Redakcja WR

******
Tłumaczenie na podstawie wersji anglojęzycznej dostępnej pod adresem: http://platypus1917.org/2011/04/03/attention-to-theory-letter-to-the-editor-of-under-the-banner-of-marxism/
******
Drodzy towarzysze!
 
 
Pomysł publikacji pisma, które wprowadzałoby przodującą proletariacką młodzież w krąg ideologii materialistycznej, wydaje mi się bardzo cenny i owocny.
 
 
Starsze pokolenie robotników-komunistów, które obecnie odgrywa wiodącą rolę w partii i kraju, obudziło się do świadomego życia politycznego 10, 15, 20 lub więcej lat temu. Myśl tego pokolenia zaczęło swą krytyczną pracę od policjanta, chronometrażysty i brygadzisty, a następnie ogarnęła carat i kapitalizm, a potem, najczęściej w więzieniach i na wygnaniach, docierała do kwestii filozofii historii i światopoglądu naukowego. Zatem, zanim rewolucyjny proletariusz dotarł do krytycznych kwestii materialistycznego wyjaśnienia historycznego rozwoju, udało się mu zgromadzić pewną ilość stale poszerzających się uogólnień, od szczegółu do ogółu, w oparciu o doświadczenie bojowe w swoim własnym życiu. Dzisiejszy młody robotnik przebudza się w atmosferze państwa radzieckiego, które samo jest żywą krytyką starego świata. Te ogólne wnioski, które starsze pokolenie robotników nabyło w walce i utrwierdzone zostały w świadomości mocnymi gwoździami osobistego doświadczenia, są obecnie odbierane przez młodsze pokolenie robotników w postaci gotowej bezpośrednio od państwa, w którym żyją i od parti, która rządzi tym państwem. Oznacza to, oczywiście, ogromny krok naprzód w zakresie tworzenia warunków dla dalszej edukacji politycznej i teoretycznej robotników. Ale jednocześnie, ponieważ ten nieporównywalnie wyższy poziom historyczny został osiągnięty dzięki pracy starszych pokoleń, przed młodższymi pokoleniami pojawiają się nowe problemy i wyzwania.
 
Państwo radzieckie jest żywą negacją starego świata, jego porządku społecznego, stosunków międzyludzkich, poglądów i przekonań. Ale jednocześnie samo państwo radzieckie wciąż jest pełne sprzeczności, luk, niespójności, niejasnych zaburzeń, w skrócie zjawisk, w których dziedzictwo przeszłości splata się z zarodkami przyszłości. W tak głęboko podzielonej, krytycznej i niestabilnej epoki jak nasza wykształcenie awangardy proletariackiej wymaga poważnych i wiarygodnych podstaw teoretycznych. Konieczne jest, aby uzbroić myśl i wolę młodego robotnika w materialistyczny światopoglądu, aby wielkie wydarzenia, potężne fale, szybko zmieniające się zadania oraz metody pracy partii i państwa nie nie wprowadziły zamętu w jego świadomości i nie złamały jego woli przed rozpocząciem jego samodzielnej odpowiedzialnej pracy.
 
 
Uzbrój wolę, a nie tylko myśl, mówimy, bo w epoce wielkich przewrotów światowych, teraz bardziej niż kiedykolwiek wcześniej, nasza wola nie może się załamać, ale musi ulec wzmocnienu, co może się dokonać jedynie w oparciu o wiedzę naukowej na temat warunków i przyczyn rozwoju historycznego.
 
 
 
Z drugiej strony, to właśnie w takiej krytycznej epoce jak nasza, zwłaszcza jeśli wydłuża się - tzn. jeśli tempo rewolucyjnych wydarzeń na Zachodzie jest wolniejsze niż oczekiwaliśmy -  będą miały miejsce próby zawładnięcia świadomością młodych robotników ze strony różnych idealistycznych i półidealistycznych szkół filozoficznych i sekt. W obliczu zaskakującego obrotu wydarzeń - bez uprzedniego zdobycia rozległego praktycznego doświadczenia walki klasowej - myśl młodych robotników może być bezbronna wobec różnych doktryn idealizmu, które są zasadniczo przetłumaczeniem dogmatów religijnych na język pseudofilozofii. Wszystkie te szkoły, pomimo różnorodności ich idealistycznych, kantowskich, empiriokrytycznych i innych etykietek, w ostateczności zgadzają się, że świadomość, myśl, wiedza poprzedzają materię, a nie odwrotnie.
 
Zadaniem materialistycznego wychowania młodzieży robotniczej jest ujawnienie podstawowych praw rozwoju historycznego. A najważniejszą i zasadniczą z tych podstaw jest prawo, które mówi, że ludzka świadomość nie stanowi wolnego i niezależnego procesu psychologicznego, ale pochodną materialnej bazy ekonomicznej, tzn. zależy od niej i jest jej podporządkowana.
 
Zależność świadomości od interesów i stosunków klasowych, a tych od organizacji gospodarczej, przejawia się w sposób najbardziej jasny, otwarty, ale uproszczony w epoce rewolucyjnej. W oparciu o jej niezastąpione doświadczenie, musimy pomóc młodym robotnikom położyć w ich umysłach fundamenty metody marksistowskiej. Ale to nie wystarczy. Samo społeczeństwo ludzkie swoimi historycznymi korzeniami jak i swoją obecną gospodarką tkwi w świecie przyrodniczo-historycznym. Trzeba dostrzeć w człowieku dzisiejszym ogniwo w całym rozwoju, który rozpoczyna się wraz z pojawieniem się pierwszej komórki organicznej w laboratorium natury, gdzie oddziaływują właściwości fizyczne i chemiczne materii. Ktoś, kto nauczy się, spoglądać wstecz z taką jasnością na przeszłość całego świata, w tym społeczeństwa ludzkiego, królestwa zwierzęcego i roślinnego, układu słonecznego i otaczającej go nieskończoności, nie będzie szukać kluczy do zrozumienia tajemnic wszechświata w sfatygowanych „świętych“ księgach, tych filozoficznych bajeczkach prymitywnego dzieciństwa. A ten, kto nie uzna istnienia niebiańskich mistycznych mocy, zdolnych do arbitralnego wtargnięcia w życie osobiste i społeczne oraz do kierowania nimi w taki czy inny sposób, ten nie uwierzy, że za nędzę i cierpienię znajdzie jakąś większą nagrodę w innych światach, stanie się twardszy i silniejszy na ziemi oraz z pewnością siebie i odwagą spojrzy na warunki materialne społeczeństwa jako podstawę swojej twórczej działalności. Ideologia materialistyczna nie tylko otwiera szeroko okno na cały wszechświat, ale również wzmacnia wolę. Tym samym czyni człowieka współczesnego człowiekiem. Prawdą jest, że nadal pozostaje on w zależności od ciężkich warunkach materialnych, ale on już wie, jak je przezwyciężyć i świadomie uczestniczy w budowaniu nowego społeczeństwa, opartego jednocześnie na najwyższej technologii i najwyższej solidarności.
 
Danie młodzieży proletariackiej materialistyczngo wykształcenia to największe wyzwanie. Waszemu pismu, które chce uczestniczyć w tej pracy wychowawczej, serdecznie życzę sukcesów.
 
Lew Trocki
27 lutego 1922
 

Społeczność

Pokój i ziemia