Multimedia

Kto przegląda

W tej chwili stronę przegląda 0 użytkowników i 30 gości.

Przymus pracy a społeczeństwo klasowe

Statua Bussy z Barbados - przywódcy rebelii niewolników z 1816 roku

Jak dokładnie miałaby wyglądać demokracja radziecka, a konkretniej podział klasowy w warunkach dykatury proletariatu. Czy przymus pracy oznacza że wszyscy musieliby pracować w fabrykach? Jeśli tak to co z pozostałymi zawodami tzw. kreatywnymi? Ludzie by je wykonywali tak jak teraz, czy obecni robotnicy i pracownicy administracji mieliby być do nich przeszkoleni by tam również wprowadzić większy podział pracy?

Odpowiedź WR:

 
Proces pracy ma miejsce we wszystkich formacjach społecznych, począwszy od wspólnoty pierwotnej, formację antyczną, feudalizm, jak również w kapitalizmie i będzie mieć miejsce również w socjalizmie i komunizmie.
 
Przymus pracy od wspólnoty pierwotnej po kapitalizm
 
Praca to nic innego jak wydatkowanie swojego czasu celem przekształcania przyrody przez człowieka, użytkowanie swojej siły roboczej. Praca jest konieczna do zachowania jednostkowego jak i społecznego bytu ludzkiego. Konieczność pracy, ten przymus egzystencjalny, jest uniwersalny i ponadhistoryczny. Wraz z powstaniem społeczeństwa klasowego, gdzie klasa panująca zawłaszcza produkt dodatkowy wytwarzany przez bezpośrednich producentów, ci ostatni są poddawani środkom przymusu zmuszającym do pracy w ramach danych stosunków produkcji. Ten przymus ma charakter historyczny, różni się w zależności od sposobu produkcji.
 
W niewolnictwie bezpośredni wytwórca był własnością, mówiącym narzędziem. W feudalizmie chłop był przywiązany do ziemi i był zmuszony do odrabiania pańszczyzny na rzecz pana feudalnego. W kapitalizmie przymus pracy ma charakter głównie ekonomiczny - widmo śmierci głodowej.
 
Przymus pracy w kapitalizmie (jak i pozostałych społeczeństwach klasowych) ma charakter klasowy, ponieważ nie obowiązuje klasy panującej, tzn. burżujów żyjących z wyzysku. Przymus realizowany jest również przez państwo kapitalistyczne, które walczy z organizacjami robotniczymi, tłumi walki proletariackie oraz utrudniając ludziom pozbawionym środków produkcji zdobywanie środków spożycia metodami innymi niż praca najemna (kradzież, żebranie itd.).
 
Państwo robotnicze, klasy i przymus pracy
 
Państwo robotnicze w momencie powstania (jak na przykład Rosja Radziecka w październiku 1917 roku) dziedziczy całą strukturę społeczną państwa kapitalistycznego, zdruzgotaniu ulega jedynie machina państwa burżuazyjnego (na przykład władza cara i późniejszego Rządu Tymczasowego w roku 1917 została zastąpiona władzą rad robotniczych). Wystrzał z Aurory nie zlikwidował kapitalistów na terenach opanowanych przez rewolucję. Dopiero działania państwa robotniczego są w stanie zmienić relacje pomiędzy klasami społecznymi i dokonać przebudowy społeczeństwa. W momencie kiedy mówimy o dyktaturze proletariatu, jej działania kierowane są właśnie interesem klasy robotniczej, przeciwko interesowi burżuazji.
 
To sugeruje, że program polityczny władzy robotniczej w ramach dyktatury proletariatu powinien obejmować likwidację pasożytnictwa społecznego poprzez uspołecznienie własności kapitalistycznej. Na etapie przejściowym pomiędzy kapitalizmem a socjalizmem administracyjny przymus pracy pod groźbą ustalonej prawnie kary jest koniecznością, tak jak było to w Rosji Radzieckiej w czasach wojny domowej. 
 
Obowiązek pracy został po raz pierwszy wprowadzony 5 października 1918 roku. Obowiązkowi pracy podlegali m.in:  osoby uzyskujące dochód z racji posiadania majątków i kapitału, członkowie rad i zarządów spółek akcyjnych i dyrektorzy firm, prywatni handlarze, maklerzy giełdowi, pośrednicy handlowi ,ludzie wolnych zawodów, którzy "nie pełnili funkcji pożytecznych dla społeczeństwa", byli oficerowie, junkrzy i kadeci, którzy po rewolucji stracili dotychczasowe zajęcie. Niepodporządkowanie się groziło karze grzywny do 10000 rubli lub karze pozbawienia wolności do pół roku.
Kodeks pracy z dnia 10 grudnia 1918 roku wprowadzał powszechny obowiązek pracy dla wszystkich obywateli w wieku od 16 do 50 lat. Z tego obowiązku byli zwolnieni oczywiście trwale lub czasowo niezdolni do pracy, kobiety w zaawansowanej ciąży, kobiety po porodzie, a wszyscy uczący się spełniali ten obowiązek w szkołach i na uczelniach. I chodziło tu nie o jakąś niewolniczą pracę pod lufą karabinu, ale o normalną sprawiedliwie wynagradzaną pracę. Każdy obywatel miał prawo być zatrudnionym w swoim zawodzie i na stanowisku odpowiadającym jego kwalifikacjom. Kodeks pracy ustalał też takie rzeczy jak zasiłek dla bezrobotnych, zasiłek chorobowy, dni wolne i święta wolne od pracy. 
Dekret Rady Komisarzy Ludowych o porządku powszechnego obowiązku pracy z dnia 29 stycznia 1920 roku mówił o jednorazowym lub okresowym świadczeniu pracy w strategicznych gałęziach gospodarki i przy likwidacji klęsk żywiołowych. Dekret ten mówił także, o kierowaniu wykwalifikowanych robotników służących w Armii Czerwonej do pracy w przemyśle i rolnictwie. Niespełnienie poleceń organu odpowiedzialnego za wyznaczanie zadań groziło wysłanie do karnej jednostki pracowniczej lub tygodniowy areszt. W 1922 roku obowiązek pracy został zniesiony. Jak widać to nie było nic strasznego, a wprowadzono to też tylko w czasie wojny domowej. Kraj był zniszczony I wojną światową i wojną domową. Dochodziło do klęsk głodu jak w 1921 roku na Powołżu i masowych migracji m.in. do Uzbekistanu. Obowiązek pracy w tej formie w jakiej obowiązywał na mocy radzieckiego ustawodawstwa był więc koniecznością. Treść dekretów i kodeksów pracy można znaleźć w internetowej bibliotece aktów prawnych ZSRR: http://www.libussr.ru .
 
Przymus pracy w socjalizmie i komunizmie
 
W ramach socjalizmu (pierwszej fazy komunizmu) opartego na wysokim poziomie rozwoju sił wytwórczych i wolnego od konieczności zbrojeń obowiązywałaby zasada "kto nie pracuje, ten nie je". Socjalizm różni się pod tym względem od kapitalizmu brakiem własności kapitalistycznej i ludzi utrzymujących się z kapitału. Marks zwraca uwagę, że socjalistyczna zasada podziału wg pracy pozostaje prawem do nierównego podziału: „Prawo wytwórców jest proporcjonalne do dostarczonej przez nich pracy; równość polega na tym, że stosuje się jednakowy miernik — pracę. Ale jeden człowiek, pod względem fizycznym lub umysłowym, przewyższa drugiego, dostarcza przeto w tym samym czasie więcej pracy albo potrafi pracować w ciągu dłuższego czasu; praca zaś, by służyć za miarę, musi być określona pod względem rozciągłości albo intensywności, w przeciwnym bowiem razie przestałaby być miernikiem. To równe prawo jest nierównym prawem dla nierównej pracy. Nie uznaje ono żadnych różnic klasowych, gdyż każdy jest tylko pracownikiem jak inni; ale uznaje milcząco nierówne osobiste uzdolnienia pracownika, a zatem i nierówną zdolność do pracy, jako przywileje naturalne. (...) Dalej: jeden pracownik jest żonaty, drugi nie; jeden ma więcej dzieci niż inny itd. itd. Przy jednakowej wydajności pracy, a zatem i równym udziale w społecznym funduszu spożycia, jeden otrzymuje faktycznie więcej niż drugi, jeden jest bogatszy od drugiego itd.” Do realizacji nierównych zasad podziału konieczne jest ciągle istnienie państwa, ponieważ, jak stwierdził Lenin, prawo dot. podziału produktów spożycia „jest niczym bez aparatu, mogącego zmuszać do przestrzegania norm prawnych.”
 
Przymus ten przestaje mieć charakter klasowy, ponieważ całe społeczeństwo, wszyscy wytwórcy biorą udział w kontroli i ewidencji. Chodzi oto, „aby wszyscy pełnili czynności kontroli i dozoru, aby wszyscy na pewien czas stawali się <<biurokratami>> i aby wskutek tego nikt nie mógł zostać <<biurokratą>> ” (Lenin).
 
Jednocześnie „kiedy wszyscy nauczą się zarządzać i w rzeczy samej będą samodzielnie zarządzali produkcją społeczną, samodzielnie wykonywali ewidencję i kontrolę (…), wówczas uchylanie się od tej ogólnoludowej ewidencji i kontroli stanie się siłą rzeczy tak niesłychanie trudne, tak rzadkim będzie wyjątkiem, pociągać będzie, prawdopodobnie, tak szybką i poważną karę (...), że konieczność przestrzegania elementarnych, zasadniczych norm wszelkiego współżycia ludzkiego bardzo prędko stanie się przyzwyczajeniem” (Lenin). Kiedy równolegle wzrost sił wytwórczych umożliwi zaspokajanie ludzkich potrzeb przy minimalnym nakładzie pracy możliwe będzie przejście do zasady „od każdego wg możliwości, każdemu wg potrzeb” możliwe będzie zniesienie państwa i zewnętrznego przymusu pracy. Pozostanie przymus wewnętrzny – potrzeba twórczego działania.

Społeczność

1917 rev