Multimedia

Kto przegląda

W tej chwili stronę przegląda 0 użytkowników i 73 gości.

Joanna Krauzowicz: Bohater klasy robotniczej - rzecz o Jamesie Larkinie

James_Larkin.jpg

W sercu O'Connell Street, niedaleko Poczty Głównej (w Dublinie) stoi pomnik, na którym uwieczniona została postać mężczyzny z wysoko w górę wzniesionymi ramionami. Zupełnie tak jakby przemawiał do zgromadzonego wokół niego tłumu, dziś już nie widocznego dla naszych oczu. To "Big Jim", czyli James Larkin - robotnik i działacz związkowy, walczący o prawa pracowników w Irlandii, w pierwszej połowie XX wieku. [1]  
 
 
Początki działalności w ruchu robotniczym
 
 
James Larkin urodził się w Liverpoolu z irlandzkich rodziców. Pracował tam ciężko jako robotnik w dokach. Na własnej skórze poznał ciężar życia tej klasy społecznej i to zrodziło w nim wolę walki o jej prawa. Zaczęło się więc od tego, że brytyjski Związek Pracowników Doków (National Union of Docks Labourers – NUDL) wysłał Larkina do Belfastu, by tam zorganizował podobny związek wśród Irlandczyków. Tam objawiła się niezwykła charyzma tego człowieka i fenomenalne zdolności oratorskie. W krótkim czasie zjednał sobie w Belfaście robotników z różnych sektorów, nie tylko tych pracujących w portowych dokach. Co więcej zjednoczył we wspólnej walce o swoje prawa katolików i protestantów. „Big Jim” miał dar przekonywania, czego dowiódł w czasie strajku pracowników doków. Do stłumienia strajku została wysłana policja. Larkin wyszedł do nich celem pertraktacji i przekonał, że oni też nie są odpowiednio wynagradzani za swoją pracę, co sprawiło, że część pracowników Belfast Metropolitan Police przyłączyła się do strajkujących. Niestety NUDL nie poparło tej akcji Larkina i został on zawieszony w swojej działalności związkowej, stracił poparcie i od tej chwili w Belfaście nie mógł już wiele zdziałać, wyjechał więc do Dublina.
 

Robotniczy związek i strajk generalny
 
W Dublinie spotkał innego bojownika o prawa robotników, socjalistę i przyszłego rewolucjonistę Jamesa Connolly’ego[2] . Connolly kierował wówczas założoną przez siebie Irlandzką Republikańską Partią Socjalistyczną (IRSP). Kiedy wyjechał do USA powierzył kierownictwo Larkinowi. Ten szedł jednak w stronę bardziej radykalnej walki o prawa pracowników. Potępiał związki zawodowe i brytyjską Partię Pracy za nieskuteczną i niedostateczną walkę. Wyrażał zdanie, że nie jest potrzebna tu żadna rewolucja wystarczy tylko dobrze zorganizowany i przeprowadzony strajk. W 1911 roku założył Irlandzki Związek Pracowników Transportowych i Powszechnych ( Irish Transport and General Workers’ Union – ITGWU), którego czołowymi hasłami były „wojowniczość i solidarność”. Zwłaszcza pierwsze z owych haseł przyczyniło się do tego, że z szeregów związku wyłonili się członkowie Citizen Army, organizacji, która wzięła udział w zorganizowaniu i przeprowadzeniu Powstania Wielkanocnego w 1916 r. Sam Larkin przebywał wówczas w Stanach i w powstaniu udziału nie brał. W latach 1912 – 1913 Irlandczycy toczyli walkę o Rządy Krajowe, co przyćmiło nieco problemy związane z prawami robotników. Cisza trwała do sierpnia 1913 roku, kiedy to jedna z dublińskich gazet skrytykowała ruch robotniczy. W odpowiedzi Larkin zbojkotował gazetę. Wówczas jej właściciel – W.M. Murphy, który był także przewodniczącym Federacji Pracowników i właścicielem wielu przedsiębiorstw, wydał nakaz zwolnienia z pracy wszystkich członków kierowanego przez Larkina Związku Pracowników Transportowych i Powszechnych. Była to wówczas najsilniejsza organizacja robotnicza w Irlandii, zrzeszająca wiele tysięcy ludzi. Larkin zareagował więc szybko i radykalnie na takie posunięcie – ogłosił mianowicie strajk powszechny, który objął 24 tysiące robotników i trwać miał do stycznia 1914r.
 
 Początkowo wielu poparło strajk robotników, między innymi Brytyjski Kongres Związków Zawodowych, Partia Pracy i inne brytyjskie organizacje. Poparli ich też intelektualiści z Konstancją Markiewicz na czele, która aktywnie wspierała strajkujących. Jednak brytyjskie władze ostro potępiały to posunięcie Larkina, podobnie jak i partia Sinn Fein, nacjonaliści, czy hierarchia katolicka.
 
 
 
 
Solidarność klas posiadających, liczne sankcje, takie jak ogłoszony przez pracodawców „lokaut”, brutalne akcje policji okupione licznymi ofiarami, także śmiertelnymi, złamały w końcu opór strajkujących robotników. Nie spełniły się więc oczekiwania Larkina, ale nie można też powiedzieć, że strajk był bezowocny. Przede wszystkim skończyły się masowe zwolnienia członków związku. W styczniu 1914 r. odbyła się w Glasgow konferencja Brytyjskiej Partii Pracy, na której zdecydowanie potępione zostały metody pracy Larkina.
 
 
 
Pomnik
 
Jak już wspomniałam, Larkin nie brał udziału w Easter Rising [2], przebywał wówczas w USA [3]. Powrócił do kraju w 1923r. i zorganizował na O’Connell Street spotkanie z robotnikami. Właśnie z tego spotkania pochodzi słynne zdjęcie Larkina przemawiającego do tłumu z wzniesionymi w górę ramionami. W oparciu o ten fotogram wykonano projekt pomnika, który stoi dziś w miejscu, uwiecznionym przez fotografa. Na pomniku znajduje się napis. Są to słowa często powtarzane przez Larkina, będące zaś cytatem zapożyczonym od wielkiej francuskiej rewolucjonistki z 1789 r., Camille Desmoulins: "THE GREAT APPEAR GREAT BECAUSE WE ARE ON OUR KNEES - ARISE!" (Wielcy wydają się wielcy, ponieważ my jesteśmy na kolanach - powstańcie!).
 
Na cokole pomnika znajduje się także fragment poematu irlandzkiego poety Patricka Kavanagh pod tytułem: James Larkin.

 

Joanna "Hobbit" Krauzowicz.
  Tekst ukazał się na stronie: Wyspa.ie
 
Przypisy:

[1] James Larkin był także współzałożycielem Komunistycznej Partii USA.

[2] Na stronie "Władzy Rad" publikowaliśmy już tekst Connolly'ego. Connolly w swojej myśli politycznej łączył narodowe wyzwolenie Irlandczyków z marksistowskim socjalizmem (www.1917.net.pl/?q=node/1242)

[3] Narodowe powstanie w Irlandii przeciwko brytyjskiemu imperializmowi, wybuchło w kwietniu 1916

[4] Larkin w Ameryce spędził 9 lat - od 1914 do 1923, gdzie po wyrzuceniu za popieranie bolszewizmu z Socjalistycznej Partii USA, wspólnie m.in. z Johnem Reedem zakładał Komunistyczną Partię USA.

Ogłoszenia parafialne

Społeczność

1917 rev