Multimedia

Kto przegląda

W tej chwili stronę przegląda 0 użytkowników i 43 gości.

Matthew Cookson: historia antyimperializmu w Egipcie

Gamal Nasser

(Na zdjęciu Gamal Nasser (1918-1970), prezydent Egiptu w latach 1956-70, twórca ideologii panarabskiego socjalizmu - nasseryzmu)

Imperialistyczna dominacja Bliskiego
Wschodu i opór wobec niej
kształtują Egipt od ponad 100 lat.
W latach 40-tych i 50-tych XX wieku
masowy ruch narodowowyzwoleńczy
stawił wyzwanie brytyjskim siłom
okupacyjnym i egipskiej probrytyjskiej
monarchii.

Gamal Abdel Naser i grupa Wolnych Oficerów przejęli władzę w drodze zamachu stanu w lipcu 1952 roku. Naser chciał użyć państwa do przepędzenia imperialistycznych wpływów z Bliskiego Wschodu. Jego teorie arabskiego nacjonalizmu zjednały sobie masowe poparcie.

Naser wprowadził wielkie reformy ziemskie i przejął aktywa najbogatszych rodzin. Znacjonalizował główne banki i
przedsiębiorstwa.

Kanał Suezki

Brytania zarządzała egipskim Kanałem Suezkim stanowiącym drogę
do Indii. Ataki partyzanckie i masowe demonstracje zmusiły oddziały brytyjskie do wycofania się. Gdy Naser znacjonalizował Kanał Suezki w lipcu 1956 roku, Wielka Brytania, Francja i
Izrael dokonały inwazji usiłując zniszczyć jego władzę. Ale ich atak niepowiódł się w obliczu oddolnego oporu
- oraz potępienia ze strony USA, działających we własnym interesie.

Udany opór Nasera przeciwko Zachodowi zwiększył jego popularność
wśród ludzi walczących z imperiaizmem na całym świecie. Suez
oznaczał odejście od brytyjskiej dominacji na Bliskim Wschodzie na
rzecz dominacji amerykańskiej. Naser stawiał wyzwanie biedzie, ale
starał się ograniczać opozycję wobec kapitalizmu. Robotnicy, którzy byli instrumentem w obalaniu starego po -
rządku, stracili na polityce polega jącej na stawianiu “jedności arabskiej” ponad wszystko inne.

Nacjonaliści chcieli wykorzystywać potęgę mas, ale także powstrzymać robotników przed przejęciem kontroli przez nich samych. Egipskie państwo nie było wystarcza jąco silne do
pokonania imperia listycznych potęg. Tylko masowy ruch w całym świecie arabskim, skierowany przeciwko swoim
skorum po wanym rządzącym i potęgom kolo nialnym, mógł tego dokonać.

Ograniczenia naserowskiej rewolucji stały się oczywiste w 1967 roku, gdy Izrael pokonał połączone siły Egiptu, Syrii i Jordanii w Wojnie Sześciodniowej. Naser był upokorzony i zmarł na atak serca trzy lata później. Ale jego konflikt z imperializmem oznacza,
że pozostaje on szanowaną postacią wśród milionów Arabów.
W odróżnieniu od Nasera, w czasie gdy nastał kryzys ekonomiczny, jego następca Anwar al-Sadat uczynił z Egiptu jednen z najbliższych sprzymierzeńców Izraela i USA. Egipt utrzymał
to stanowisko za rządów Mubaraka.

Wojna w 1973 r.

Sadat rozpoczął wojnę przeciwko Izraelowi w 1973 roku w nadzieji na odzyskanie ziem utraconych w 1967 roku. Atak zaszokował Izrael i doprowadził do impasu. To ostatecznie doprowadziło do tego, że Sadat podpisał jednostronne porozumienie pokojowe z Izraelem. Ludność arabska była wściekła. Izrael wciąż uciskał Palestyńczyków i okupował część Syrii.

W zamian za potężne fundusze z USA, Sadat wprowadził gospodarczy
program zwany Intifah, lub “otwartymi drzwiami”. Pozwoliło to zachodnim korporacjom działać w Egipcie bez płacenia podatków. Było to tragedią dla zwykłych ludzi. Znacjonalizowany przemysł produkujący tanie dobra konsumpcyjne został zmiażdżony, a wyrosła nowa elita.

Gniew, jaki to wywołało, eksplodował na ulicach w 1977 roku, gdy
zapowiedziano wzrost cen żywności. Ludzie przejęli kontrolę nad centrum Kairu i Sadat ledwo przetrwał. Rozpoczął masowe represje przeciwko lewicy, związkowcom, liberałom i Bractwu Muzułmańskiemu. Islamiści zamordowali Sadata w 1981 roku.

Egipcjanie go nie opłakiwali.

Represje i opór

Wiceprezydent Mubarak przejął stanowisko prezydenta po śmierci
Sadata. Przyśpieszył on politykę ekonomiczną i represje Sadata. Za
całego jego panowania trwał stan nadzwyczajny. Sądy wojskowe skazały setki islamistów na śmierć. Tajna policja
pojmała dziesiątki tysięcy działaczy politycznych, wieziąc ich i tortu rując. Reżim wysłał też czołgi do fabryk, by złamać strajki hutników w 1989 roku.

Próby przeciwstawienia się reżimowi zaczęły się pojawiać dopiero na początku tego stulecia, wraz z protestami przeciwko wojnie w Iraku w 2003 roku, wraz z ruchem prodemokratycznym i falą strajków. Obalenie Mubaraka fundamentalnie zmieniłoby
status quo w tym bogatym w ropę regionie.

Egipt jest największym i najbardziej wpływowym krajem arabskim, z
największą klasą robotniczą. Tak, jak powstanie w Tunezji zainspirowało ludzi w Egipcie, zwycięska rewolucja w
Egipcie zagroziłaby skorumpowanym, prozachodnim władcom innych państw arabskich.

Jest to także dużym źródłem niepokoju dla Izraela, państwa, które
USA używało do dyscyplinowania ruchów na rzecz zmian na Bliskim
Wschodzie od czasu jego powstania w 1948 roku.

Rewolucyjna transformacja regionu postawiłaby te związki pod znakiem zapytania - i dała nadzieję, że Arabowie
mogą zwyciężyć swoją walkę o wolność.

Matthew Cookson

Tłumaczył Bartłomiej Zindulski

Polskie tłumaczenie tekstu ukazało się w lutowym numerze miesięcznika "Pracownicza Demokracja"

Ogłoszenia parafialne

Społeczność

Ernst Thälmann - Sohn seiner Klasse