Multimedia

Kto przegląda

W tej chwili stronę przegląda 1 użytkownik i 25 gości.

Od idei do rzeczywistości - system socjalistyczny

Socjalizm

OD IDEI DO RZECZYWISTOŚCI – SYSTEM SOCJALISTYCZNY

Socjalizm to ustrój społeczny, w którym dzięki uspołecznieniu środków produkcji zlikwidowany zostanie wyzysk człowieka przez człowieka. W ustroju socjalistycznym po raz pierwszy władzę państwową, odebraną klasom wyzyskującym, sprawują klasy pracujące.
Drogą socjalistycznych przeobrażeń, zostają urzeczywistnione dwie podstawowe przesłanki ustroju socjalistycznego:

1. uspołecznienie środków produkcji poprzez wywłaszczanie klas posiadających i wyzyskujących oraz

2. ujęcie władzy przez klasy pracujące, wyzyskiwane w warunkach poprzedniego ustroju społeczno-ekonomicznego.

Socjalizm, zanim przybierze faktyczne formy ustroju społeczno-gospodarczego oraz określonych instytucji, poprzez które ustrój ten jest realizowany, przez długi czas rozwija się w poglądach ludzi na otaczający ich świat i panujące w nim stosunki międzyludzkie.

Socjalizm jako ideologia wysuwa na czoło postulat równości społecznej i zniesienia wyzysku człowieka przez człowieka, dzięki przejęciu na własność całego społeczeństwa podstawowych środków produkcji, zapewniając jednocześnie całkowitą powszechność dostatku i możliwości coraz pełniejszego zaspokajania wzrastających potrzeb społecznych.

Tęsknota za takim porządkiem społecznym, w którym człowiek człowiekowi byłby równy, od dawien nurtowała myśl ludzką. Równolegle niemal z kształtowaniem się kapitalistycznych stosunków produkcji formułowane były idee społeczne przeciwstawiające się temu nowemu porządkowi społecznemu. Kapitalizm nie znosi przecież wyzysku: człowieka przez człowieka ani nie likwiduje społecznych nierówności i nie usuwa źródeł głodu i nędzy. Kapitalizm zastępuje jedynie przestarzałą formę feudalnego wyzysku nową jego postacią, dostosowaną do aktualnego rozwoju sił wytwórczych. Stąd tęsknota za prawdziwie sprawiedliwym ustrojem społecznym nie straciła bynajmniej na aktualności, wręcz przeciwnie, wszystko to razem potęguje poszukiwania myśli ludzkiej za rozwiązaniem, które przyniosłoby wreszcie sprawiedliwość społeczną.

Wielu wybitnych myślicieli z wczesnego okresu rozwoju kapitalizmu już w wiekach od XV do XVIII tworzyło utopijny, to znaczy nierealistyczny, obraz społeczeństw ludzi równych. Takie utopijne koncepcje socjalizmu były wyrazem nastrojów buntu nurtujących klasy
nieposiadające i wyzyskiwane. Postulat stworzenia społeczeństwa i sprawiedliwości bez wyzysku i nierówności w stosunkach międzyludzkich wyprowadzany był też zawsze z przesłanek etycznych i moralnych, czyli z oceny tego, co jest dobre, a co złe, co pożyteczne, a co szkodliwe. Uprzytomnienie sobie tego właśnie faktu jest szczególnie istotne. W przeciwnym bowiem razie nie zdołamy w pełni pojąć, na czym polegał przełom w rozwoju myśli socjalistycznej, którego dokonali Karol Marks (1818-1883) i Fryderyk Engels (1820-1895). Byli oni twórcami socjalizmu naukowego, a jego podstawowe zasady sformułowali w historycznym Manifeście Komunistycznym ogłoszonym w 1848 r.
K. Marks i F. Engels bynajmniej nie negowali dotychczasowego dorobku myśli socjalistycznej, a zwłaszcza koncepcji socjalizmu utopijnego. Podbudowali jednak głoszoną dotąd myśli socjalistyczną naukową teorią o prawach rozwoju społecznego. Wykazali
w konsekwencji podstawowe, obiektywne, to znaczy niezależne od woli ludzkiej, choć realizowane przez działania mas ludzkich, prawidłowości rozwoju społeczeństw.

K. Marks i F. Engels dowiedli naukowo, iż:

1. Za socjalizmem jako ustrojem społecznym, przemawiają nie tylko racje etyczne i moralne, ale przede wszystkim prawidłowości rozwoju społecznego. Zgodnie z prawami tego rozwoju socjalizm to nowe stadium, będące nie tylko historycznym następstwem kapitalizmu, lecz
także wyższą formacją organizacji społeczeństwa.

2. Motorem przemian dziejowych jest walka klas, a dla urzeczywistnienia socjalizmu konieczne jest zdobycie władzy przez wyzyskiwanych oraz wywłaszczenie klas wyzyskujących. Cel ten zaś może być osiągnięty tylko w drodze rewolucji, ponieważ klasy posiadające nie ustąpią bez oporu ze swych uprzywilejowanych pozycji ekonomicznych,społecznych i politycznych.

3. Proletariat jest właśnie tą klasą społeczną, która ze względu na swoje położenie ekonomiczne i sytuację społeczną jest najbardziej zainteresowana w zmianie kapitalistycznych stosunków społecznych i tym samym zainteresowana w obaleniu kapitalizmu i zbudowania społeczeństwa socjalistycznego.

K. Marks i F. Engels wytyczyli po raz pierwszy realną drogę przejścia od kapitalizmu do socjalizmu. Wykazali, iż dla osiągnięcia tego celu niezbędna jest zorganizowana walka klasy
robotniczej, przeprowadzenie rewolucji społecznej i ustanowienie dyktatury proletariatu.

Twórczy i przełomowy wkład K. Marksa i F. Engelsa w rozwój myśli socjalistycznej i sformułowanie podstawowych zasad socjalizmu naukowego splotły się na stałe z rozwojem i praktycznym działaniem ruchu robotniczego. Proletariat, klasa wyzyskiwana w ustroju kapitalistycznym, otrzymał program działania, wywiedziony z naukowych przesłanek, którego ostatecznym celem było i jest wyzwolenie się spod panowania kapitału i zbudowanie społeczeństwa komunistycznego.

Milowym krokiem w rozwoju naukowego socjalizmu stał się teoretyczny wkład Włodzimierza I. Lenina (1870-1924) oraz jego praktyczna działalność jako wodza Wielkiej Socjalistycznej Rewolucji Październikowej w Rosji i przywódcy pierwszego w świecie państwa socjalistycznego.

Lenin twórczo rozwinął teorię marksistowską w zastosowaniu do warunków imperializmu. Z analizy nierównomiernego rozwoju kapitalizmu w epoce imperializmu wysunął wniosek, że rewolucja socjalistyczna nie musi się rozpocząć w państwach najbardziej rozwiniętych, jak to uprzednio sądzili Marks i Engels, lecz może dojrzeć w najsłabszych ogniwach imperializmu. Ogniwem takim – według Lenina – była zacofana, przedrewolucyjna Rosja carska.

Lenin
trafnie przywiązał wielką wagę do roli partii robotniczej nowego typu, będącej organizatorem i kierownikiem rewolucji klas wyzyskiwanych – proletariatu i chłopstwa. Teoretyczne tezy Lenina znalazły urzeczywistnienie i potwierdzenie w Wielkiej Socjalistycznej Rewolucji Październikowej w Rosji w 1917 r. Stanął on też na czele pierwszego państwa socjalistycznego i w początkowym okresie kierował wysiłkiem mas pracujących w Rosji, budujących państwo robotników i chłopów. Uogólniając pierwsze doświadczenie młodej Republiki Rad, wniósł ogromny wkład teoretyczny, dający naukowe podstawy budownictwa socjalistycznego również w dobie współczesnej.

Stale jeszcze, mimo upływu dziesięcioleci, teoretyczny wkład Marksa, Engelsa i Lenina stanowi fundament naukowego socjalizmu i jednocześnie inspirację do rozwijania tej teorii, wzbogacania jej konstrukcji i wyjaśniania wielkich procesów i przekształceń społecznych, których widownią jest współczesna nam epoka.

Źródło: Zbigniew Chrupek i Stanisław Gebethner, Problemy polityczne współczesnego świata, str.

19-22

Społeczność

Ochotnik