Multimedia

Kto przegląda

W tej chwili stronę przegląda 0 użytkowników i 11 gości.

Michał Domański: Socjalistyczny czyn zbrojny w okupowanej Polsce w latach II wojny światowej

Logo PPS-WRN

Socjalistyczny czyn zbrojny w okupowanej Polsce w latach II wojny światowej
 
Polski ruch socjalistyczny zapisał piękne karty w dziejach oporu Polaków przeciwko najazdowi i okupacji hitlerowskiej. Socjaliści już na kilka lat przed wojną przestrzegali przed niebezpieczeństwem, jakim dla Polski były międzynarodowe siły faszyzmu. Działacze Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS) dowiedli w latach 1939-1945 swej niezłomnej i patriotycznej postawy. Oto najważniejsze wydarzenia z historii udziału socjalistów w wojnie obronnej Polski 1939 roku i w zbrojnym ruchu oporu:
 
IX 1939 – z inicjatywy działaczy PPS powstaje w stolicy Robotnicza Brygada Obrony Warszawy z Marianem Kenigiem na czele (Kenig M., „Ochotnicza Robotnicza Brygada Obrony Warszawy” [w:] „PPS. Wspomnienia z lat 1918-1939”, Warszawa 1987, str. 411-450); w Gdyni powstają oddziały „czerwonych kosynierów” z Kazimierzem Rusinkiem z PPS jako dowódcą (patrz: C. Miżejewski, „Czerwoni Kosynierzy Gdyńscy”, Centrum Badań Społecznych 2010).
 
XI 1939 – zostaje utworzona Gwardia Ludowa Polskiej Partii Socjalistycznej-Wolność, Równość, Niepodległość (GL PPS-WRN). Szacuje się, że w szczytowym momencie (1944 r.) Gwardia miała około 40 000 członków. Komendantem został Kazimierz Pużak.
 
11 I 1940 – w Krakowie powstaje pierwszy oddział bojowy OKR WRN, którym dowodził M. Bomba.
 
IV-V1940 – w Zagłębiu Dąbrowskim rozpoczyna działalność GL-WRN.
 
21 XI 1940 – w Krakowie grupa bojowa GL-WRN pod dowództwem M. Bomby dokonuje aktu dywersji na terenie zakładów Solvay, paląc 500 wagonów prasowanego siana.
 
1940 – utworzenie Milicji PPS-WRN, konspiracyjnej organizacji sabotażowo-ochronnej działającej na terenie fabryk, kopalń, zakładów pracy, itp.
 
15 IX 1941 – rozpoczyna działalność Komenda Formacji Bojowo-Milicyjnych Polskich Socjalistów (PS). Komendant: Leszek Raabe, zastępca: Jan Mulak.
 
pocz. 1942 – utworzenie Wydziału Sabotażu PS. Kierownik: T. Koral, zastępca: Wł. Kaczanowski.
 
V 1942 – w Zagłębiu Dąbrowskim zostaje zawarte porozumienie o współpracy wojskowej między WRN i Polską Partią Robotniczą (PPR).
 
19 V 1942 – T. Koral i H. Dębnicka z Wydziału Sabotażu PS dokonują zamachu bombowego na zorganizowane przez okupanta kasyno gry w Warszawie (pierwszy zamach bombowy w okupowanej stolicy).
 
3 VII 1942 – aresztowanie T. Korala przez władze okupacyjne.
 
IX 1942 – z Krakowa wyruszył w Limanowskie pierwszy oddział partyzancki GL-WRN.
 
jesień 1942 – w Zagłębiu Dąbrowskim powstaje specjalny oddział partyzancki GL-WRN pod dowództwem S. Wencla „Twardego”, który walczył później w Zawierciańskiem, Olkuskiem, Włoszczowskiem, Miechowskiem i Częstochowskiem.
 
koniec 1942 – w Zagłębiu Dąbrowskim zakończono organizację Brygady Zagłębiowskiej GL-WRN, złożonej z pułków: sosnowieckiego, będzińskiego, zawierciańskiego i olkuskiego. Dowódcą sześciotysięcznej brygady był Cezary Uthke.
 
28 I 1943 – w Krakowie grupa bojowa GL-WRN pod dowództwem M. Bomby dokonuje zamachu bombowego na Arbeitsamt, niszcząc kartoteki osób przeznaczonych na roboty przymusowe w Niemczech.
 
III 1943 – L. Raabe po usunięciu z PS tworzy Socjalistyczną Organizację Bojową (SOB), podporządkowaną Armii Krajowej (AK) i współpracującą z GL-WRN; powstaje Milicja Ludowa PS z W. Andrzejczakiem na czele.
 
IV 1943 – powstaje Polska Armia Ludowa (PAL), konspiracyjna organizacja Robotniczej Partii Polskich Socjalistów (RPPS) – przedłużenia PS. W jej skład weszły Milicja Ludowa RPPS, Polska Ludowa Akcja Niepodległościowa (PLAN) i część oddziałów Komendy Obrońców Polski (KOP) i in. Komendantem PAL został H. Borucki;  w Koneckiem powstaje oddział partyzancki RPPS pod dowództwem E. Borowieckiego „Odmenta”. W lipcu oddział wszedł w skład grupy Armii Ludowej (AL) im. Bartosza Głowackiego.
 
V 1943 – w Krakowie ucieka Niemcom podczas aresztowania i pomimo zranienia M. Bomba. Hitlerowcy wyznaczyli 100 000 zł nagrody za jego schwytanie.
 
13-14 VI 1943 – w Warszawie oddział Milicji Ludowej RPPS wykonuje akcję spalenia wojskowego magazynu materiałów pędnych Forcie Wawrzyszewskim. Akcją dowodził W. Andrzejczak.
 
VIII 1943 – W Zagłębiu Dąbrowskim powstaje oddział partyzancki GL-WRN pod dowództwem G. Woźnicy „Hardego”, przekształcony w 1944 roku w batalion partyzancki „Surowiec”. Oddział „Hardego” walczył na terenie Małopolski i Śląska.
  
IX 1943 – ukazuje się pierwszy numer pisma „Robotnik w Walce”, organu WRN, przeznaczonego dla oddziałów Milicji WRN i komitetów fabrycznych.
 
XI 1943 – w Warszawie SOB pali niemiecki warszat i park samochodowy
 
15 XII 1943 – aresztowano Cezarego Uthkego. 29 V 1944 r. został zamordowany w hitlerowskim obozie zagłady Auschwitz-Birkenau.
 
kon. 1943 – w Radomskiem powstaje oddział partyzancki SOB K. Aleksandrowicza „Huragana”.
 
1943 – w Biłgorajskiem i Puławskiem powstają oddziały Milicji Ludowej RPPS.
 
VI 1944 – GL-WRN zostaje przekształcona w Organizację Wojskową Pogotowia Powstańczego Socjalistów (OW PPS).
 
1 VIII 1944 – żoliborski batalion OW PPS im. J.Dąbrowskiego podejmuje walkę w Warszawie. W Powstaniu Warszawskim uczestniczyły m.in. także batalion OW PPS im. S. Okrzei (Wola), śródmiejski batalion OW PPS, Brygada PAL im. S. Dubois; dowódca oddziału partyzanckiego GL-WRN w Radomszczańskiem Zygmunt Łęgowik „Brzeszczot” zawiera porozumienie z AL.
 
VIII 1944 – dochodzi do porozumienia SOB i AL w Częstochowskiem.
 
I 1945 – rozwiązanie PAL i OW PPS.

Portret użytkownika tres
 #

Szerzej historia lewicowych socjalistów z RPPS została omówiona w tym tekście http://1917.net.pl/?q=node/960

 
Portret użytkownika Lord Dragon
 #

O Strażakach-socjalistach w szeregach Milicji Robotniczej PPS można poczytać w książce pt. "Strażacka wierność".

 

Społeczność

front