Multimedia

Kto przegląda

W tej chwili stronę przegląda 1 użytkownik i 20 gości.

Chris Harman: Marksizm w działaniu - Rozdział X - Rewolucyjna partia socjalistyczna

Podstawowym założeniem marksizmu jest twierdzenie, że rozrost systemu kapitalistycznego sam przez się kieruje pracowników do buntu przeciw niemu.

Kiedy bunt taki wybucha - niezależnie czy objawia się w masowych demonstracjach, w zbrojnym powstaniu czy też w strajku na wielką skalę -przemiana świadomości wśród klasy pracowniczej jest zadziwiająca. Cała energia umysłowa, którą pracownicy marnowali na tysiąc jeden drobiazgów (od gry w totolotka do oglądania telewizji) zostaje skierowana na próby rozwiązania problemu zmiany społeczeństwa. Miliony ludzi zastanawiających się nad takim problemem dochodzi do rozwiązań o zadziwiającej pomysłowości, które często wprowadzają w zdumienie zarówno doświadczonych rewolucjonistów jak i klasy panujące.

Tak na przykład podczas pierwszej rosyjskiej rewolucji w 1905 roku wyłoniła się nowa forma robotniczej organizacji, zwana "sowietem", czyli radą robotniczą. Zainicjował ją komitet strajkowy, wyłoniony podczas strajku drukarzy. Początkowo partia bolszewicka - najbardziej bojowa wśród rewolucyjnych socjalistów - traktowała sowiety z nieufnością. Bolszewicy nie wierzyli, aby większość pracowników nie zajmująca się dotąd polityką była zdolna do stworzenia naprawdę rewolucyjnej organizacji.

Takie wypadki zdarzają się przy wielu strajkach. Bojowi pracownicy o ustalonej renomie nie mogą wyjść ze zdumienia, kiedy pracownicy, którzy przez tak długi czas ignorowali ich wskazania, sami organizują akcję.

Taka spontaniczność przy akcji jest rzeczą zasadniczą. Ale nie można z tego wyciągać wniosków, jak to anarchiści i im podobni robią, że wskutek tego partia rewolucyjna nie jest potrzebna.

W sytuacji rewolucyjnej miliony pracowników zmienia swe poglądy niezmiernie szybko. Jednak nie zmieniają oni wszystkich swych zapatrywań równocześnie. W czasie każdego strajku, każdej demonstracji czy zbrojnego powstania odbywają się niekończące się dyskusje. Niewielka część pracowników uważa rozgrywającą się akcję za wstęp do objęcia przez klasę pracowniczą kierownictwa nad społeczeństwem. Inni woleliby właściwie nic nie robić, bo to "zakłóca normalny porządek rzeczy". Wielka grupa pozostałych będzie przechylać się raz ku jednym argumentom, raz ku drugim.
Klasa panująca rzuca w takim przypadku na szalę ciężar całej prasowej i telewizyjnej machiny propagandowej, potępiając działania pracowników. Wciąga też do akcji wszystkie siły łamiące strajki - policję, armię i prawicowe organizacje.
Natomiast dla wyrażenia argumentów popierających stronę pracowników musi istnieć organizacja socjalistyczna, która może wyciągnąć wnioski z poprzednich walk klasowych i może przedstawić argumenty na rzecz socjalizmu, przeciwstawiając się panującym. Musi to być organizacja, która może połączyć wynikającą z walki wzrastającą świadomość pracowników, by pokazać jak przez wspólne działanie mogą oni zmienić społeczeństwo.

Taka rewolucyjna partia socjalistyczna powinna zaistnieć zanim zacznie się walka, bo organizacje nie powstają spontanicznie. Partia powstaje przez stałe oddziaływanie wzajemne na siebie socjalistycznych poglądów i doświadczenia pochodzącego z walki klas. Samo bowiem zrozumienie społeczeństwa nie wystarcza. Tylko przez zastosowanie tych poglądów w odbywającej się każdego dnia walce klas, w strajkach, demonstracjach i akcjach propagandowych pracownicy odczuwają swoją siłę do dokonania zmian w społeczeństwie i nabierają zaufania do swoich możliwości.
W pewnych momentach interwencja partii socjalistycznej może być decydująca, może przechylić stosunek sił w kierunku zmiany, w kierunku rewolucyjnego objęcia władzy przez pracowników i organizowania socjalistycznego społeczeństwa.

Jaka to ma być partia?

Rewolucyjna partia socjalistyczna musi demokratyczna. Aby spełnić swoją rolę, partia musi być stale w kontakcie z walką klas, to znaczy ze swymi członkami i sympatykami w miejscach pracy, w których walka ta się odbywa. Partia powinna być demokratyczna, bo jej kierownictwo musi zawsze odzwierciedlać zbiorowe doświadczenie tej walki.

Zaznaczmy, że demokratyczność partii nie polega tylko na systemie przeprowadzania wyborów, ale na bezustannych dyskusjach w łonie partii ( to jest na stałym, wzajemnym oddziaływaniu na siebie socjalistycznych poglądów, które są podstawą partii), na sposobie, w jaki toczy się walka pracowników.

Jednak rewolucyjna partia socjalistyczna musi być także scentralizo -wana, bo jest to aktywnie działająca partia, a nie stowarzyszenie dyskusyjne. Musi ona być zdolna interweniować zbiorowo, gdy toczy się walka klas i w razie potrzeby potrafić szybko reagować. Dlatego musi ona mieć kierownictwo, które potrafi powziąć w imieniu partii decyzje z dnia na dzień.

Jeśli na przykład rząd rozkaże uwięzić uczestników pikiet, partia musi na to zareagować natychmiast, bez zwoływania konferencji dla powzięcia demokratycznych decyzji. W takim wypadku decyzja jest powzięta i wprowadzona w czyn centralnie. Demokratyczna procedura wchodzi w grę potem, kiedy partia ocenia, czy decyzja była słuszna, i w pewnych wypadkach zmienia kierownictwo, jeśli postąpiło ono niezgodnie z tym, czego wymagała sytuacja.

Rewolucyjna partia socjalistyczna musi umieć zachować właściwą równowagę pomiędzy postępowaniem demokratycznym a centralizmem. Trzeba pamiętać, że partia nie istnieje samadla siebie, ale jako środek do doprowadzenia poprzez zmiany rewolucyjne do socjalizmu. Do tego zaś można dojść jedynie przez walkę klas.

Tak więc jest konieczne, aby partia stale dostosowywała się do tej walki. Kiedy walka jest słaba i tylko niewielu pracowników wierzy w możliwość przemian rewolucyjnych, wówczas i partia będzie mała i musi się zadowolić takim stanem rzeczy, bo rozwodnianie swych politycznych poglądów dla przyciągnięcia większej ilości członków byłoby bezcelowe. Kiedy jednak walka przybiera większe rozmiary wielka ilość pracowników wskutek walki zmienia poglądy bardzo szybko dochodząc do przekonania, że mają możność kształtowania rzeczywistości. Wtedy i partia musi być zdolna otworzyć swe drzwi, gdyż inaczej zostanie pozostawiona na uboczu.

Partia nie może zastępować klasy pracowniczej. Musi być częścią walki klas i jej stałym zadaniem są wysiłki łączenia najbardziej uświadomionych klasowo pracowników, aby walce zapewnić kierownictwo. Partia nie może także nic narzucać klasie. Nie może po prostu obwołać siebie kierownictwem, ale musi zdobyć tę pozycję wykazując słuszność socjalistycznych poglądów w praktyce - zarówno w odniesieniu do małego strajku jak i samej rewolucji.

Niektórzy widzą rewolucyjną partię socjalistyczną jako miniaturę nowego społeczeństwa. To jest całkowicie błędne. Socjalizm tylko wtedy może zaistnieć kiedy sama klasa pracownicza obejmie kontrolę nad środkami produkcji bogactwa i będzie używała ich dla przeobrażenia społeczeństwa.

Nie można wybudować wyspy socjalizmu, gdy wokoło jest morze kapitalizmu. Usiłowania małych grup socjalistów, aby odciąć się od świata i prowadzić swe życie według socjalistycznych zasad zawsze kończyły się na dłuższą metę niepowodzeniem, a od początku podlegały ekonomicznej i ideologicznej presji zewnętrznego otoczenia. Dodatkowo, odcinając się od kapitalizmu, takie małe grupy odcinają się także od jedynej siły, która może doprowadzić do socjalizmu - od klasy pracowniczej.

Oczywiście socjaliści walczą stale z poniżającymi skutkami kapitalizmu - z rasizmem, z seksizmem, z wyzyskiem i z brutalnością. Jednak walka ta może być skuteczna tylko wtedy, jeśli będziemy czerpać siłę z klasy pracowniczej, jako naszej bazy.

Społeczność

Lenin 005